Beethoven huis Bonn

beethovengeifel

Ontdek alles over het leven en werk van Ludwig van Beethoven in het geboortehuis van deze wereldberoemde componist dat tegenwoordig een museum en gedenkplaats huisvest.

Het Beethoven Haus is een museum en cultureel instituut dat is gewijd een van de beroemdste inwoners van Bonn: de 18e componist Ludwig van Beethoven. Bij het zien van de verzameling manuscripten, bladmuziek, instrumenten en kunstwerken van de componist krijg je een goed beeld van zijn leven en zijn werk. Wandel door de oorspronkelijke kamers van het huis waar hij is opgegroeid en bekijk zijn kostbare en geniale manuscripten. De fraaie tuin van het gebouw bevat een verzameling bustes die het uiterlijk van de excentrieke componist gedurende verschillende periodes in zijn leven laten zien.

Begin je bezoek aan het Beethoven Haus door het museumgebouw te verkennen. Het museum opende zijn deuren in 1893 tijdens het kamermuziekfestival van Bonn. Tegenwoordig bevat het de grootste Beethoven-collectie ter wereld. Ontdek de bijzondere kamers met lage plafonds waarin de sfeer van vroeger tot leven komt. Verspreid door de 12 kamers van het huis staan meer dan 150 voorwerpen tentoongesteld. Deze historische voorwerpen, waaronder diverse muziekinstrumenten en originele manuscripten, vertellen het ware verhaal van Beethovens leven en werk.

Bekijk bijvoorbeeld de laatste piano die hij heeft bezeten en het originele manuscript van de Mondscheinsonate. Brieven, penningen, afbeeldingen en bustes brengen het verhaal van de componist verder tot leven. Daarnaast kun je alledaagse voorwerpen bezichtigen die door Beethoven en de inwoners van het huis zijn gebruikt, zoals antieke meubels. Met behulp van de uitgebreide brochure van het museum of tijdens een begeleidde rondleiding kom je meer te weten over de verschillende voorwerpen die worden tentoongesteld.

Breng ook een bezoek aan het Digitale Beethoven Haus dat bestaat uit twee etages met multimedia-exposities. Zet je koptelefoon op en laat je meevoeren door de muziek van Beethoven terwijl je met de kleintjes de kindvriendelijke digitale Hello Beethoven-tentoonstelling verkent. Te midden van het groen in de tuin kun je de verschillende beeldhouwwerken bewonderen. Houd het gevarieerde muziekprogramma van de kamermuziekzaal in de gaten en ontdek wat er zoal te doen is. Het Beethoven Haus heeft een eigen souvenirwinkel waar je een aandenken en bladmuziek kunt aanschaffen.

Het museum is gevestigd in het historische centrum van Bonn en is voorzien van een bushalte en treinstation in de buurt. Bij de entreeprijs is tevens een papieren gids in meerdere talen inbegrepen. Voor rondleidingen en audiotours dien je te betalen en eventueel te reserveren. Het museum is dagelijks geopend, behalve tijdens de paasdagen en rond kerst en oud en nieuw.

BeFunky-Collage

 

lvbbonnhausEven naar het huis in de Bonngasse 20. Zomaar om sfeer te proeven. Ik weet het: ik geloof niet dat zijn geest daar nog rondwaart (zoals Joost van den Vondel dat zo prachtig uit kon drukken). Het is geen graf, geen monument, geen bedevaartsplaats – het is gewoon een stukje ‘uit het leven van’. En dan ook nog alleen het allereerste stukje van slechts drie jaar, want de familie Van Beethoven heeft nog tenminste in drie huizen gewoond in de stad, voordat Ludwig naar Wenen ging.

standbeeldlvb3x

Zijn standbeeld staat prominent op het plein tegenover de Münster, de Domkerk van Bonn. Het is het bekende beeld van de componist, met de gezichtsuitdrukking die we vaak uitgebeeld zien. Hoewel de kans daarop uiterst klein is, maak ik me sterk dat ik hem direct zou herkennen als hij hier in de Kaufhof zou rondlopen! Het beeld is onthuld in 1845, ter gelegenheid van Beethovens 75e geboortedag, en nog maar 18 jaar na zijn dood. Zowaar geen kleine hommage, en dat zal in 1845 ook zeker zo bedoeld zijn geweest! Een eerbewijs voor de ongetwijfeld bekendste inwoner van de stad ooit. Toen al!

richtingaanwijzer

We volgen de wegwijzers naar het Beethoven-Haus, slechts een paar straten van de Münsterplatz vandaan. Ik realiseer me dat het een klein wonder mag worden genoemd dat het huis nog bestaat. In de winter van 1944 is een groot deel van Bonn door bombardementen verwoest. Als we in de Bonngasse de ‘Namen Jesu Kirche’ inlopen, op amper 100 meter afstand van het Beethoven-Haus, horen we van de koster hoe die kerk bijna geheel verloren is gegaan, en na de oorlog ook weer geheel is hersteld.

beethovenwalk

Maar – op nummer 20 vinden we het ongeschonden, gerestaureerde, en van veel bordjes voorziene huis van mijn favoriete componist – de voornaamste toeristische attractie van de stad Bonn. Voor € 6,00 mogen we naar binnen, en we krijgen een uitgebreide papieren gids mee in het Nederlands.

standbeeldlvbbonn

Voor € 2,50 is eventueel ook een audiotoer beschikbaar. We mogen alleen in de achtertuin fotograferen, en daar vinden we wat beelden van de componist, de aanbouw met de kamer waar Ludwig is geboren, en veel rokende bezoekers.

beethovenhausaangezicht

Het is nog vroeg, en op deze door-de-weekse dag is het niet druk. Gelukkig maar, want het huis is niet al te groot voor de busladingen toeristen die hier op drukkere dagen binnenvallen, en de beide etagevloeren kraken nu al alsof ze het na een paar honderd jaar dreigen te begeven. We zien de hele familiegeschiedenis van Ludwig, met schilderijen, documenten, stambomen, etc.

beethovensymphonieno5noten_430
Beethovens handschrift voor de 5e symfonie. Zonder kopieerder kon het niet naar de graveur!

Het museum huisvest de grootste Beethovencollectie ter wereld met meer dan 150 originele documenten. Interes-santer vind ik de collectie muziekinstrumenten: Beethovens altviool uit zijn Bonn-periode, het klavier van de Minorettenkirche, waarop hij vanaf zijn 10e vaak speelde, en een serie strijkkwartetinstrumenten die Beethoven van zijn beschermheer Lichnowsky kreeg. Twee vleugels staan – ook na 40 jaar nog – op de tweede verdieping: een identiek exemplaar van een vleugel die Beethoven van de Londense pianobouwer Broadwood kreeg in 1817, en de laatste vleugel waarop hij speelde, een instrument van de Weense pianobouwer Conrad Graf. Naast de muziekinstrumenten zien we ook een collectie van instrumenten die Beethoven vanaf zijn 30e gebruikte om beter te kunnen horen.

auszeighung
Een belangrijke Europese cultuurprijs in 1998 voor het Beethoven-Haus

beet fo292-tile

Bij de Beethoven-buste uit 1812 staan we even langer stil. Dit moet Beethoven geweest zijn, nog meer dan het beeld op het plein. Dit gezicht is gemodelleerd naar een masker dat tijdens Beethovens leven is gemaakt, zoals een dodenmasker normaal ná iemands leven gemaakt wordt.

17168778_1_l

Op het podium in de benedenzaal is vanochtend geen uitvoering, we moeten we het doen met een Powerpointpresentatie. Er hangt ook een soort Powerpointpresentatie aan de muren van de zaal. Tientallen ingelijste foto’s van musici, dirigenten en componisten laten door hun handtekening onder de foto’s zien dat ze hier geweest zijn. Van Berstein tot Haitink, van Galway tot Abbado. We zijn dus in goed gezelschap. Maar eerlijk is eerlijk: Ludwig van Beethoven was de eerste….. en daar kwamen we voor!

Een groot compliment aan de stichting die dit gebouw en deze collectie al sinds 1889  zo goed beheert. Het ziet er allemaal prachtig uit.

achtertuinbeethovenhuis
De achtertuin van het Beethoven-Haus

Beethoven-Haus_Fluegelzimmer-mit-Graf_RET

Vespa

1733
Beethovens Großvater Ludwig van Beethoven (1712-1773) wird an der Bonner Hofkapelle angestellt, zunächst als Bassist, 1761 als Hofkapellmeister.

1756
Beethovens Vater Johann (um 1740-1792) wirkt in der Hofkapelle mit. Ab 1764 Festanstellung als Tenor.

1770
Taufe Ludwig van Beethovens am 17. Dezember.

1778
Öffentlicher Auftritt als klavierspielendes Wunderkind am 26. März in Köln.

1782
Erste Veröffentlichung: Neun Variationen über einen Marsch von Dressler (WoO 63). Gelegentlich Aushilfe als Organist der Hofkapelle, noch ohne Gehalt.

1783
Beethoven widmet seinem Dienstherrn, dem Kurfürsten Maximilian Friedrich, drei Klaviersonaten (WoO 47).

1784
Feste Anstellung als zweiter Hoforganist.

1786/87
Ende des Jahres Reise nach Wien, um bei Mozart Unterricht zu nehmen. Zwischen Januar und April 1787 hält sich Beethoven einige Wochen in Wien auf, ein Treffen mit Mozart ist wahrscheinlich, jedoch nicht belegt. Auf der Heimreise erfährt er, daß seine Mutter im Sterben liegt.

1789
Beethoven wird als Bratschist Mitglied der Bonner Hofkapelle.

1790
Trauerkantate zum Tod Kaiser Josephs II. (einem Bruder des Bonner Kurfüsten Maximilian Franz), Kantate zur Krönung Leopolds II. Joseph Haydn besucht Bonn auf seiner Reise nach London und 1792 auf der Rückfahrt nach Wien; Beethoven wird ihm vorgestellt.

1792
Im November geht Beethoven nach Wien, um Schüler Haydns zu werden. Später nimmt er auch Unterricht bei Albrechtsberger und Salieri.

1794
Französische Truppen besetzen das Rheinland. Das Kurfürstentum Köln wird aufgelöst, der Kurfürst flieht. Damit verliert Beethoven seine Bonner Stelle; was als Ausbildungsreise nach Wien geplant war, wird zur endgültigen Übersiedlung.

1795
Am 29. März erster öffentlicher Auftritt in Wien. Beethoven spielt im Hofburgtheater in einer von Joseph Haydn veranstalteten Akademie ein Klavierkonzert (wahrscheinlich op. 15).
Im Juli wird Beethovens Opus 1 (drei Klaviertrios) auf Subskription gedruckt.

1796
Einzige größere Konzertreise: über Prag (Februar bis April), Dresden und Leipzig nach Berlin (Mai bis Juli).

1798
Klaviersonate op. 13 “Pathétique”.

1800
Am 2. April erstes eigenes Konzert in Wien mit der Uraufführung der 1. Sinfonie. Damit hat sich Beethoven nach Klaviersonate (op. 2, 1795) und Streichquartett (op. 18, 1798 – 1800) mit der dritten durch die Wiener Klassiker Haydn und Mozart geprägten Gattung der Instrumentalmusik auseinandergesetzt.

1802
“Heiligenstädter Testament” als resignativer Monolog über die zunehmende Ertaubung.

1803
Akademie im Theater an der Wien am 5. April: Uraufführung der 2. Sinfonie, des 3. Klavierkonzerts und des Oratoriums “Christus am Ölberge”.
“Kreutzer-Sonate” op. 47.

1804
Am 18. April läßt Napoleon sich zum Kaiser von Frankreich ausrufen. Aus Enttäuschung darüber verwirft Beethoven später den für die 3. Sinfonie vorgesehenen Titel “Bonaparte”.

1805
Erste Besetzung Wiens durch französische Truppen. Der Adel verläßt die Stadt. Die Uraufführung der ersten Fassung des “Fidelio” (“Leonore”) am 20.11. wird zum Misserfolg.

1806
Von August bis Oktober Aufenthalt beim Fürsten Lichnowsky, einem wichtigen Mäzen Beethovens, auf Schloß Grätz (Schlesien). Rückkehr nach Wien wegen eines Streits mit Lichnowsky.
Uraufführung des Violinkonzerts.
Streichquartette op. 59 im Auftrag des Grafen Rasumowsky.

1807
Messe C-Dur op. 86 für Fürst Esterhazy in Eisenstadt.

1808
Akademie im Theater an der Wien am 22. Dezember: Uraufführung der 5. und 6. Sinfonie, des 4. Klavierkonzerts und der Chorfantasie op. 80.

1809
Erzherzog Rudolph, Fürst Lobkowitz und Fürst Kinsky garantieren Beethoven eine Jahresrente. Dafür verpflichtet er sich, in Wien zu bleiben, und verzichtet auf die ihm angebotene Stelle als Hofkapellmeister bei Napoleons Bruder Jérome in Kassel.
Am 4. Mai verläßt die kaiserliche Familie Wien wegen der erneuten französischen Besetzung. Der Abschied von Erzherzog Rudolph wird Anlaß für die Komposition der Klaviersonate op. 81a “Das Lebewohl”.

1810
Schauspielmusik zu Goethes “Egmont”.

1812
Kuraufenthalt in Teplitz. Brief an die “Unsterbliche Geliebte”, deren Identität unbekannt ist.
Treffen mit Johann Wolfgang von Goethe.
Auf der Rückreise längerer Besuch beim Bruder Johann, der in Linz eine Apotheke hat.

1813
“Wellingtons Sieg oder Die Schlacht bei Vittoria” op. 91, am 8. Dezember zusammen mit der 7. Sinfonie uraufgeführt, komponierte Beethoven nach einem der entscheidenden Siege über Napoleon.

1814
Im September wird der Wiener Kongress eröffnet. Das Interesse der internationalen Prominenz verschafft Beethoven große Erfolge durch Gelegenheitskompositionen (Kongresskantate “Der glorreiche Augenblick”), Aufführungen der 7. und 8. Sinfonie und Neufassung des “Fidelio”.

1815
Wahrscheinlich letztes öffentliches Auftreten Beethovens als Pianist.
Nach dem Tod seines Bruders Kaspar Karl am 15. November wird Beethoven Vormund seines Neffen Karl.
In den folgenden Jahren kommt es zu gerichtlichen Auseinandersetzungen mit der Schwägerin Johanna van Beethoven um die Vormundschaft.

1816
Liederzyklus “An die ferne Geliebte”.

1818
Konversationshefte werden notwendig: wegen Beethovens Taubheit müssen Gesprächspartner sich ihm schriftlich mitteilen.
“Hammerklaviersonate” op. 106.

1820
Im März tritt Erzherzog Rudolph sein Amt als Erzbischof von Olmütz an. Beethoven schreibt für diesen Anlaß die Missa solemnis, die er aber erst 1823 vollendet.

1822
Die letzte Klaviersonate: op. 111.

1823
“Diabelli-Variationen”.

1824
7. Mai: Uraufführung der 9. Sinfonie.
Danach beginnt Beethoven mit der Arbeit an den letzten Streichquartetten, zentralen Kompositionen seines Spätwerks.

1826
Selbsttötungsversuch des Neffen Karl am 6. August. Letzte abgeschlossene Komposition: neues Finale zum Streichquartett op. 130.

1827
Beethoven stirbt am 26. März im “Schwarzspanierhaus” in Wien.

 

Het leven & de muziek van Ludwig van Beethoven (1770 – 1827) op Compact Discs, DVD's en Boeken

%d bloggers liken dit: